PAMIĘTAJMY O REGIONIE
PAMIĘTAJMY O REGIONIE
Wybór źródeł historycznych dla szkół podstawowych z zasobu Archiwum Państwowego w Bydgoszczy
Dariusz Chyła , Krzysztof Klapka
Wstęp
Oddajemy do Państwa rąk publikację, która w zamyśle ma służyć nauczycielom i uczniom. Są to materiały edukacyjne dla szkół. W związku z tym, że w przestrzeni publicznej rośnie zainteresowanie poznawaniem przeszłości ajbliższego otoczenia – rodziny, miejscowości czy regionu, archiwa państwowe od wielu lat starają się wyjść na przeciw tym potrzebom. Także Archiwum Państwowe w Bydgoszczy stara się szeroko popularyzować posiadane przez siebie zbiory i pokazać, że mogą one odgrywać niebagatelną rolę w procesie nauczania historii w szkołach.
Publikacja różni się od podobnych tworzonych w innych archiwach – nie znajdziemy w niej scenariuszy lekcji archiwalnych, kart pracy, przykładowych pytań i odpowiedzi. Nie ma ich tutaj, ponieważ cel powstania publikacji był odmienny. Ma ona dać nauczycielowi narzędzia umożliwiające „zregionalizowanie” nauczania przedmiotu historia.
Regionalizację tę proponujemy osiągnąć poprzez „przemycanie” na lekcjach historii (tam, gdzie to możliwe) przykładów wydarzeń, procesów czy zjawisk z historii regionu z uwzględnieniem źródeł archiwalnych przechowywanych w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy wraz z jego Oddziałem w Inowrocławiu.
Publikacja została stworzona w oparciu o obowiązującą obecnie podstawę programową dla szkół podstawowych (jej układ jest odzwierciedleniem układu tejże podstawy). Jednakże – z powodu „braku” odwołania do konkretnych treści lekcji, zawartość książki może zostać także wykorzystana do nauczania zbliżonych tematów w szkołach średnich. Choć w podstawie programowej do nauczania historii nie wskazano roli archiwów państwowych jako instytucji wspomagających kształcenie szkolne, to jednak wykorzystywanie źródeł zawartych w tej publikacji na lekcjach historii może pokazać, że archiwa posiadają bogate zbiory, które mogą i powinny być wykorzystane przy nauczaniu historii. Chodzi tu zwłaszcza o wizualizację przebiegu wydarzeń i procesów historycznych. Może to wesprzeć szkoły w procesie edukacji, uwrażliwić uczniów na współcześnie powstające i otaczające ich źródła historyczne, czy kształcić w zakresie kultury dokumentacyjnej. Książka może też stać się impulsem do podjęcia stałej współpracy szkoły z archiwum, do czego gorąco zachęcamy.
Źródła historyczne przedstawione w publikacji reprezentują nie tylko największe ośrodki regionu. Chcieliśmy pokazać, że także na temat mniejszych miejscowości można znaleźć wiele ciekawych informacji z różnych czasów. Zabieg ten ma także na celu zaproszenie nauczycieli do poszukiwania w archiwach źródeł dotyczących regionu, w którym pracują i co najważniejsze, unaocznić uczniom, że „wielka polityka i historia” czasem działy się tuż za rogiem, w najbliższym sąsiedztwie.
Oczywiste jest, że z przyczyn technicznych w książce pokazane zostały jedynie przykładowe źródła historyczne, a ich katalog jest nieporównywalnie większy. Brak w tej publikacji źródła dotyczącego konkretnej miejscowości nie oznacza, że informacji o niej nie ma w archiwum, i powinien być natomiast potraktowany jako zaproszenie do własnych poszukiwań w placówkach archiwalnych w regionie.
Odwzorowania cyfrowe wszystkich źródeł wykorzystanych w niniejszej publikacji dostępne będą na stronie Archiwum Państwowego w Bydgoszczy w zakładce „Edukacja”.
Projekt i DTP:
Wydawnictwo Pejzaż Stadnicki s.k.
Wydane przez Archiwum Państwowe w Bydgoszczy
Bydgoszcz 2025
ISBN: 978–83–970322–4–8
Format A4, 104 strony, oprawa miękka uszlachetniona