Wielkopolski Park Etnograficzny Dziekanowicach 1975–2025
Praca zbiorowa pod redakcją Adriany Garbatowskiej
50 – To liczba określana jako złoty jubileusz, potocznie złote gody.50 – Tyle lat minęło, odkąd przedstawiciele nauki i administracji lokalnej zgodzili się, aby zbudować w Wielkopolsce muzeum wsi, czyli Wielkopolski Park Etnograficzny. Miejsce na muzeum wybrali w sąsiedztwie wsi Dziekanowice. Organizacyjnie powiązali je z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Cel, jaki przed pięćdziesięcioma laty postawiono przed muzeum wsi wielkopolskiej, to zaprezentowanie pełnowymiarowej wsi z przedmiotami codziennego i odświętnego użytku. Wybraliśmy pięćdziesiąt przedmiotów na pięćdziesięciolecie. Nie jako reprezentację najpiękniejszych czy najrzadszych – ale jako świadectwa. Każdy z nich niesie opowieść: o człowieku, który go wykonał, o rękach, które go trzymały, o oczach, które na niego patrzyły. O świecie, który odszedł – i który właśnie dlatego warto ocalić w pamięci. W ciągu tych lat kilkunastu etnografów, pracujących w muzeum, zgromadziło około 12 000 przedmiotów. Posłużyły one do stworzenia muzealnej prezentacji i interpretacji kulturowego obrazu wsi wielkopolskiej. Pozyskiwano je we wsiach i miasteczkach wielkopolskich. Z 60 wsi translokowano do muzeum obiekty architektury. Pierwszym budynkiem przeniesionym na teren Wielkopolskiego Parku Etnograficznego był dom z Sokołowa Budzyńskiego, opisany w kultowym dziele wielkopolskich etnografów „Kulturze ludowej Wielkopolski”. Kolejne przenoszone budynki, reprezentatywne dla mikroregionów Wielkopolski, rekonstruują chłopskie gospodarstwa, obiekty przemysłowe, obejścia rzemieślnicze i usługowe, obiekty kultowe. Wraz z ruchomymi artefaktami odnoszą się do kultury zamożniejszych i uboższych rodzin chłopskich, a także do sąsiadujących z nimi kręgów ziemiaństwa, wiejskiego kleru, a także mieszkańców małych miast – wybiegając tym ostatnim w przyszłościowe plany rozbudowy Parku Etnograficznego. Chronologicznie zbiór obejmuje cztery stulecia. Dolną granicą czasową dla części artefaktów jest wiek XVIII, szczególnie tych z dziedziny architektury oraz przedmiotów dworskich i sakralnych. Trzon zbioru obejmujący wszystkie sfery życia i gospodarki, to wiek XIX i XX. Natomiast górna granica przesuwa się w stronę współczesności – dotyczy szczególnie grupy artefaktów współczesnej sztuki nieprofesjonalnej, będącej dzisiejszą interpretacją wiejskiej przeszłości. Każdy ze zgromadzonych przedmiotów różni się od pozostałych, ale razem z innymi buduje tożsamość muzeum. Istotą Wielkopolskiego Parku Etnograficznego jest ochrona i opowiadanie o przeszłości, która była codziennością wielu pokoleń mieszkańców wsi wielkopolskich. Przez pięćdziesiąt lat nasze muzeum nie tylko gromadziło i rekonstruowało, lecz także tworzyło przestrzeń, w której przeszłość mówi językiem rzeczy. Pięćdziesiąt lat temu zaczęliśmy zbierać te rzeczy. Dziś pozwalamy im mówić. 50 – tyle przedmiotów przedstawiamy w niniejszym albumie, traktując je jako reprezentację zbioru.
Projekt i DTP:
Wydawnictwo Pejzaż Stadnicki s.k.
Wydawca Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Bydgoszcz 2025
Format 220x220, 108 strony, oprawa twarda uszlachetniona