Gniezno 2027 kalendarz
SKARBY ARCHIWUM ARCHIDIECEZJALNEGO W GNIEŹNIE
Ewangeliarz kruszwicki to rękopiśmienny kodeks pergaminowy z drugiej połowy XII wieku, zaliczany do najcenniejszych rękopisów w zbiorach polskich. Został on ufundowany dla kolegiaty św. Piotra i Pawła w Kruszwicy, a od 1848 roku jest przechowywany w Gnieźnie. Kodeks pochodzi z Niemiec i przez wielu badaczy jest przypisywany skryptorium klasztoru benedyktyńskiego w Helmershausen k. Fuldy. W czasie II wojny światowej został wywieziony wraz z innymi skarbami gnieźnieńskimi przez Niemców, a potem stał się łupem wojennym Armii Czerwonej.
Pod koniec lat 50. XX wieku udało się go rewindykować. W roku 1960 wszedł do zasobu tutejszego Archiwum Archidiecezjalnego, gdzie nosi sygnaturę BK Ms 2. Ewangeliarz, spisany po łacinie, liczy 175 kart o wymiarach 325×225 mm, oprawiony został wtórnie w deski obłożone aksamitem.
Na aksamit nałożono dawne okucia oraz tzw. agnusek, czyli medalion z wosku, pochodzącego z przetopionego paschału.Kodeks zawiera pełen tekst czterech Ewangelii oraz aparat naukowy:
konkordancje zwane kanonami Euzebiusza oraz wstępy i streszczenia każdej Ewangelii. Jest bogato iluminowany, zawiera bowiem 33 całostronicowych ilustracji, przedstawiających głównie sceny ewangelijne i postaci ewangelistów. Bogato zdobione są również kanony Euzebiusza, w których pojawiają się symbole ewangelistów. Ponadto genealogia Pana Jezusa w Ewangelii św. Mateusza została spisana złotem na purpurowym tle, złotymi literami zapisano też prolog Ewangelii Janowej. Każda ewangelia zaczyna się natomiast wielkim, ozdobnym inicjałem. Mniejsze, ale również ozdobne inicjały, rozpoczynają poszczególne wstępy i streszczenia. Zasadniczy tekst kodeksu został zapisany minuskułą romańską, w jednej kolumnie. Rękopis nie posiada ani osobnego kalendarza
liturgicznego, ani wskazówek liturgicznych na marginesach, które pozwoliłyby przypisać dany fragment konkretnemu obchodowi liturgicznemu. (...)
Oprac. ks. dr Michał Sołomieniuk
– dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie
Niezwykłej urody praktyczny kalendarz w formacie B5,
14 kart dwustronnych.
Można go postawić lub zawieścić.
Do nabycia Gniezno - Księgarnia Archidieciezjalna.
FOTOGRAFIE – Marek Chełminiak
© PROJEKT – Ewa Stadnicka
© WYDAWCA – Archidiecezja Gnieźnieńska, Gniezno 2026