Wydawnictwo Pejzaż

​Rafał Jerzy Dziedzictwo Marek Jerzy - biografia profesora

Wstęp

Z mojego gabinetu na czwartym piętrze biurowca Immobile K3 w Bydgoszczy widzę dwa budynki. Od zawsze jawiły mi się jak żywe organizmy oddychające historią, pełne wspomnień. Teraz stoją puste i ciche. Ich milczenie mówi więcej niż najgłośniejszy krzyk. Te dwa budynki symbolizują głębokie przemiany społeczne, a zarazem milcząco oskarżają tych, którzy doprowadzili do ich opustoszenia.

KORZENIE DROBNOSZLACHECKIE

Tomasz Marcin Cisewski

KORZENIE DROBNOSZLACHECKIE Przywiązanie do rodzinnego gniazda na przykładzie wybranych rodów szlachty kaszubskiej

Przedmowa

Drobna szlachta kaszubska była w czasach przedrozbiorowych (przed 1772 r.), wspólnie z współbraćmi z północnego Mazowsza i Podlasia, jedną z najbardziej charakterystycznych grup tzw. szlachty zagrodowej, czyli najuboższej pod względem posiadanego majątku w dawnej Rzeczypospolitej. Gospodarstwo kaszubskiego „szlachcëca” rzadko było większe niż 2–3 łany (30–50 hektarów). Często właściciel uprawiał ziemię sam, przy pomocy rodziny i 1–2 parobków. Pamiętać bowiem trzeba, że wsie drobnoszlacheckie należały do najuboższych na Kaszubach, położone były zazwyczaj na najmniej urodzajnych glebach i stąd wynikała między innymi ich mała atrakcyjność dla bogatszych właścicieli. Dlatego wsie te zachowały przez długie wieki swój drobnoszlachecki charakter.Sytuacja prawna i gospodarcza wsi drobnoszlacheckich zmieniała się zdecydowanie po przejściu Kaszub pod panowanie pruskie. Co prawda drobna szlachta zachowała formalnie swoje prawa szlacheckie, ale wraz z nasilaniem się ucisku fiskalnego i germanizacji następowało zacieranie różnic między potomkami „szlachcëców” i gburów. W XIX w. nastąpił ostateczny rozpad wsi drobnoszlacheckich, polegających na podziale użytkowanych dotychczas wspólnie pastwisk czy lasów. Mimo tych ujemnie działających na poczucie tożsamości społecznej czynników, tradycja pochodzenia szlacheckiego okazała się wartością bardzo trwałą, przenoszoną z pokolenia na pokolenie, umacnianą m.in. przez ogromnie żywą w XIX w. legendę o uzyskaniu praw szlacheckich i herbów przez Kaszubów od króla Jana III Sobieskiego za wkład w wiktorię wiedeńską.

CHICHOT losu opowiadania

To debiut Marii Cichy - Autorce serdecznie gratulujemy.

Dziękujemy za zaufanie i możliwość opracowania tego zbioru.

A tak o opowiadaniach w wstępie pisze W. Barbara Jendrzejewska (poetka, autorka opowiadań, Szefowa Kawiarni Literackiej w bydgoskim DK „Modraczek”) W spóźnionym, prozatorskim debiucie Marii Cichy, Chichot losu, znajdujemy 22 teksty, które Autorka nazwała makabreskami, ale czy wszystkie są nimi w istocie, ocenią Czytelnicy. Mnie poruszyły najbardziej opowiadania: Malarz (!), Wesoła kostucha i Sąd Ostateczny. Oj, dają do myślenia!

AMERYKANIN W PARYŻU-program

PRAPremiera 28 lutego 2026

Opera Nova w Bydgoszczy

MUZYKA GEORGE GERSHWIN

CHOREOGRAFIA KRZYSZTOF PASTOR

Szalone lata dwudzieste

W Stanach Zjednoczonych to „era jazzu”, w Niemczech – „złote lata dwudzieste”, we Francji – „années folles”, czyli „lata szalone”…

W Europie to jeden z najbardziej fascynujących okresów w historii kultury; czas przemian społecznych, artystycznych i obyczajowych, jakie w szczególny sposób skupiły się w Paryżu – mieście, które już wcześniej uchodziło za centrum kultury europejskiej, stając się w latach dwudziestych XX wieku stolicą nowoczesności. Po traumie I wojny światowej francuskie społeczeństwo próbowało zapomnieć o niedawnych cierpieniach – pragnęło życia, wolności i zabawy. Paryż, niezniszczony przez działania wojenne, stał się przestrzenią, w której pragnienia te znalazły najpełniejszy wyraz i miały szansę na realizację. Miasto pulsowało niezwykłą energią.

​DRZEWO ŻYCIA, DRZEWO ŚMIERCI Grażyna Rochna-Woźniak

Ukradkiem spoglądam w lusterko o poezji Grażyny Rochny-Woźniak

Bardzo ucieszyłem się na wieść, że poetka z Solca Kujawskiego napisała kolejny tomik wierszy: drzewo życia, drzewo śmierci. Ogromną radość sprawiła mi Autorka tym, że mogłem poznać jego treść jeszcze przed faktyczną publikacją. Wiersze składające się na ów tomik świadczą o talencie i literackim doświadczeniu Autorki. Wyłania się z nich portret kobiety – portret bardzo złożony, mający różne twarze. Przede wszystkim jest to twarz Matki. (...)

Wizerunków różnych matek na przestrzeni całego tomiku jest znacznie więcej. Na szczególną uwagę zasługuje pewnego rodzaju przyglądanie się Matce Boskiej, tej Postnej, Wielkopiątkowej, a więc współcierpiącej z Synem. Poetka, kierowana troską o własne dzieci, doskonale rozumie, co musiała czuć Matka Najjaśniejsza podczas tej próby. Rochna-Woźniak znakomicie ukazała tu rozdarcie między ludzkim a boskim. Przy czym, co stwierdzam po lekturze jej wierszy poświęconych synowi i córce, jestem pewien, że Autorce bliższy od portretu Matki Boskiej jest portret Matki Ludzkiej, dla której życie jej dzieci to bezdyskusyjny priorytet. (...)

​Czas upływa tykaniem zegara-Witold Stanisław Kozak

Poezja jest wtedy, gdy emocja znalazła swoją myśl,a myśli znalazły słowa.

Robert Frost

To motto doskonale pasuje do zawartości debiutanckiego tomiku wierszy Witolda Kozaka. Znajdziemy w nim głównie tytułowe rozmyślania nad upływem czasu i przemijaniem, ale też obserwacje ludzi, emocji i świata przyrody. Autor poprzez swoją artystyczną wrażliwość patrzy na świat głęboko i wnikliwie, tworzy słowem projekty myślowe, które przybierają formę czasem niczym rzeźby, a czasem obrazy. Trudno uwierzyć że to debiut poetycki mając przed sobą tak dojrzałe strofy. Autorowi serdecznie gratulujemy i życzymy kolejnych poetyckich odsłon.

​Leonard Pietraszak – człowiek z ekranu i serca

Wystawa poświęcona Leonardowi Pietraszakowi przybliżyła sylwetkę wybitnego aktora, którego korzenie i młodość związane były z Bydgoszczą. Artysta ten na trwałe zapisał się w historii polskiego kina, teatru i telewizji, zdobywając uznanie zarówno krytyków, jak i szerokiej publiczności.

Bydgoskie Refleksje – Kanał i miasto w obrazach Jacka Jarętowskiego - Mikroświat Kanału Bydgoskiego – fotografie Marzeny Ziuziakowskiej

Bydgoskie Refleksje – Kanał i miasto w obrazach Jacka Jarętowskiego

Przygodę z malarstwem pan Jacek zaczął w wieku kilku lat. Dziś ma ponad siedemdziesiąt i, jak mówi, nadal nie wyobraża sobie życia bez sztuki. Urodził się w Bydgoszczy i tu mieszkał przez większość życia.

– Twórczością zajmuję się przez większość mojego życia. To dla mnie ogromna radość, kiedy mogę zejść do pracowni i zająć się swoją pasją. Potrafię siedzieć tam całymi dniami. Włączam sobie muzykę, która mnie odpręża i tworzę.

Mikroświat Kanału Bydgoskiego

– fotografie Marzeny Ziuziakowskiej

W makrofotografii pokazuje to, co często pozostaje niezauważalne dla oka, to, co mijamy bezwiednie spacerując alejkami parkowymi, to, co ukryte pod liśćmi, trawą i mchem. Szczególną słabość ma do mikroskopijnych grzybków mszakolubnych.

​Statki Bydgoskiego Obszaru Wodnego – „WISŁA” „WILHELM” > „WISŁA”

Bromberger Schleppschiffahrt A.G., po przejęciu całego taboru holowniczego wraz z dwiema barkami bez własnego napędu od Bromberger Dampfschiffgesellschaft w 1906 roku, zlecił własnej stoczni budowę kolejnego holownika parowego konstrukcji stalowej z drewnianym pokładem. Zgodnie z panującym wówczas zwyczajem, na cześć Cesarza Niemiec otrzymał imię „WILHELM”. Statek zwodowano 28 września 1906 roku, koszt budowy wyniósł 38 400 marek. „Wisła” przystosowana była do żeglugi na Brdzie, Warcie i Noteci, z powodzeniem holowała również barki na Wiśle, od przygranicznego Silna aż po Gdańsk.

​Zawołaj mnie... Małgorzata Grajewska

Zawołaj mnie...

Małgorzata Grajewska

Bydgoszczanka, polonistka.

Autorka książek poetyckich:

Blisko, bliżej, za daleko (2013),

Podpalam żyrafę (2017),

Obecność, prawie czułość (2021)

Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Oddział Bydgoszcz. Fotografie, opowieści… gdy ich zabraknie, umrzemy. Myślę o tym wierszami. Niedaleko pada kropla od rzeki Ze wszystkich ujęć wybieram to jedno – nad kanałem. Podpierasz się o pień. Ja bez wsparcia, po kolana w wodzie. Coraz głębiej otwieram oczy, szerzej ramiona, jak drzewo objąć cię ze wszystkich sił i trwać w tym stanie. Płyną zdarzenia. Właśnie cię poznaję i za nic nie chcę zostawić, gdy stoisz wpatrzony w obiektyw, który za sto lat będzie moim okiem.

​Pierścień i Buława Tekst i ilustracje - Andrzej Wróblewski

Płynąca przez Bydgoszcz rzeka Brda niesie z sobą historię Bonifacego, spadkobiercy i dziedzica Zamku Smołowego. Jego ojciec, książę Ortegus, za swe niegodziwe życie i porzucenie rodziny zostaje przez czarownicę Damrokę skazany na żywot szarego szczura. Bonifacy wychowywany jest przez bezdzietne, starsze małżeństwo. Śluzowy Eugen i jego żona Hanna zapewniają chłopcu opiekę w skromnym, ale szczęśliwym domu, dzięki czemu z czasem zapomina on o swoim pochodzeniu. Przeszłość jednak nie zapomina o Bonifacym. Florian Ptaszyński wraca samochodem do domu po długim okresie pracy w Irlandii. Jest wigilijny wieczór, a on, będąc już prawie u celu podróży, uświadamia sobie, że zapomniał o zabraniu prezentu dla ukochanego syna. Przy pomocy nawigacji samochodowej szuka czynnego sklepu z zabawkami. Jedynym otwartym o tej porze miejscem okazuje się Skład towarów wszelakich Walerego Ociemko, zlokalizowany w miejscowych spichrzach nad rzeką. Zmarznięty, smagany mroźnym wiatrem i śniegiem Florian dociera do sklepu, w którym napotyka dziwne postacie. Bratkowie, jak sami siebie nazywają, częstują gościa kubeczkiem magicznej gorącej czekolady. W ten sposób mężczyzna staje się jednym z nich, małym Florkiem. Przebywając pośród Bratków na swej drodze spotyka Bonifacego.

​Felicja Krysiewiczowa NIEzapomniana bydgoska legenda

Książka opowiada o życiu, działalności i upamiętnieniu Felicji Krysiewiczowej (1897–1970) – śpiewaczki, pedagoga, społecznika, „matki-założycielki” bydgoskiej opery. Integralną część publikacji stanowią wywiady przeprowadzone z osobami, które miały szczęście znać i współtworzyć z Panią Profesor środowisko muzyczne Bydgoszczy. Celem książki Felicja Krysiewiczowa – (nie)zapomniana bydgoska legenda ma być kultywowanie pamięci o zasłużonej dla Bydgoszczy sopranistce i działaczce kultury. Opracowanie bogate jest w dawne fotografie i archiwalia, a także zdjęcia współczesne miasta nad Brdą. Materiały te pięknie ilustrują i dopełniają oprawę graficzną publikacji.

Pomysł na napisanie książki o „kobiecie czynu”, która niestrudzenie rozwijała bydgoską kulturę muzyczną w okresie międzywojennym, jak i po 1945 roku, narodził się 24 listopada 2024 roku podczas memorialnego spotkania pt. Felicja Krysiewiczowa – by życie było piękniejsze przygotowanego przez Operę Nova w ramach trwającego wtedy 2024 Roku Kobiet Odważnych Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Realizacji tego ambitnego projektu podjęło się Wydawnictwo Pejzaż wraz z Fundacją Nad Rzeką.

​Przemysł i rzemiosło w Bydgoszczy

Oddajemy w ręce Czytelników polskie tłumaczenie wyjątkowej publikacji z 1907 roku – „Industrie und Gewerbe in Bromberg”, dzieła dokumentującego rozwój przemysłu i rzemiosła w Bydgoszczy w okresie intensywnej industrializacji drugiej połowy XIX i na początku XX wieku. Książka ta ukazuje miasto w przełomowym momencie jego historii, gdy dzięki sprzyjającym warunkom gospodarczym i infrastrukturalnym, Bydgoszcz przekształciła się z lokalnego ośrodka rzemieślniczego w nowoczesne centrum przemysłowe. Powstanie publikacji zbiega się z okresem intensywnego rozwoju miasta – nie tylko gospodarczego, lecz także przestrzenno-estetycznego, gdy Bydgoszcz coraz wyraźniej ukazywała swoje najpiękniejsze oblicze z perspektywy wody. Szczególne miejsce w tej publikacji zajmuje Kanał Bydgoski, którego kluczowa rola w rozwoju przemysłu miasta nad Brdą została obszernie ukazana w poszczególnych rozdziałach tematycznych książki. Budowa Kanału była impulsem, głównym motorem i katalizatorem industrializacji, który otworzył Bydgoszcz na nowe szlaki handlowe, umożliwił dynamiczny rozwój żeglugi, stoczni, portów, sprawny transport surowców i towarów, a także przyciągnął inwestycje przemysłowe, w tym wielu zagranicznych przedsiębiorstw.

POZDROWIENIA Z BYDGOSKIEJ DZIELNICY MUZYCZNEJ I SIELANKI Anna Perlik-Piątkowska

Dzielnica Muzyczna oraz Sielanka były i są jednymi z najpiękniejszych miejsc nie tylko w Bydgoszczy, ale w całej Polsce. Gdyby znajdowały się w największych europejskich miastach byłyby tu tłumy turystów i influencerek robiących sesje zdjęciowe. Mieszkający tu z kolei byliby nieznośnie zarozumiali. Tymczasem wielu bydgoszczan wciąż nie zna dobrze tych miejsc, a część mieszkańców nie zdaje sobie sprawy z ich wyjątkowości. Przed wojną było to oczywiste – „Dziennik Bydgoski” pisał, że jedna czwarta miasta przychodzi tu w wolnych chwilach na spacery, a cała dzielnica „dyszy spokojem i dobrobytem”. Sielanka zaprojektowana jako miasto-ogród była z kolei nazywana „istną perłą” i „dzielnicą słońca i kwiatów”.

BYDGOSZCZ wodne impresje Justyna Szelągowska

od Autorki

Najpierw była nieśmiała myśl, która szybko zniknęła. Potem pojawiło się ono – Marzenie.

Już nie takie ulotne i nie tak zwiewne. Marzenie o autorskim albumie fotograficznym. Towarzyszyło mi podczas spacerów z aparatem i nie pozwalało o sobie zapomnieć. Aż udało się. Mogłam je spełnić dzięki Wydawnictwu Pejzaż, które mi zaufało, zaproponowało współpracę i dzięki któremu trzymacie Państwo w ręku ten oto pięknie wydany i dopracowany w szczegółach album. Album o Bydgoszczy, o tyle wyjątkowy, że będący opowieścią o tej jej części, która jest związana z wodą.