Wydawnictwo Pejzaż

​Rafał Jerzy Dziedzictwo Marek Jerzy - biografia profesora

Wstęp

Z mojego gabinetu na czwartym piętrze biurowca Immobile K3 w Bydgoszczy widzę dwa budynki. Od zawsze jawiły mi się jak żywe organizmy oddychające historią, pełne wspomnień. Teraz stoją puste i ciche. Ich milczenie mówi więcej niż najgłośniejszy krzyk. Te dwa budynki symbolizują głębokie przemiany społeczne, a zarazem milcząco oskarżają tych, którzy doprowadzili do ich opustoszenia.

KORZENIE DROBNOSZLACHECKIE

Tomasz Marcin Cisewski

KORZENIE DROBNOSZLACHECKIE Przywiązanie do rodzinnego gniazda na przykładzie wybranych rodów szlachty kaszubskiej

Przedmowa

Drobna szlachta kaszubska była w czasach przedrozbiorowych (przed 1772 r.), wspólnie z współbraćmi z północnego Mazowsza i Podlasia, jedną z najbardziej charakterystycznych grup tzw. szlachty zagrodowej, czyli najuboższej pod względem posiadanego majątku w dawnej Rzeczypospolitej. Gospodarstwo kaszubskiego „szlachcëca” rzadko było większe niż 2–3 łany (30–50 hektarów). Często właściciel uprawiał ziemię sam, przy pomocy rodziny i 1–2 parobków. Pamiętać bowiem trzeba, że wsie drobnoszlacheckie należały do najuboższych na Kaszubach, położone były zazwyczaj na najmniej urodzajnych glebach i stąd wynikała między innymi ich mała atrakcyjność dla bogatszych właścicieli. Dlatego wsie te zachowały przez długie wieki swój drobnoszlachecki charakter.Sytuacja prawna i gospodarcza wsi drobnoszlacheckich zmieniała się zdecydowanie po przejściu Kaszub pod panowanie pruskie. Co prawda drobna szlachta zachowała formalnie swoje prawa szlacheckie, ale wraz z nasilaniem się ucisku fiskalnego i germanizacji następowało zacieranie różnic między potomkami „szlachcëców” i gburów. W XIX w. nastąpił ostateczny rozpad wsi drobnoszlacheckich, polegających na podziale użytkowanych dotychczas wspólnie pastwisk czy lasów. Mimo tych ujemnie działających na poczucie tożsamości społecznej czynników, tradycja pochodzenia szlacheckiego okazała się wartością bardzo trwałą, przenoszoną z pokolenia na pokolenie, umacnianą m.in. przez ogromnie żywą w XIX w. legendę o uzyskaniu praw szlacheckich i herbów przez Kaszubów od króla Jana III Sobieskiego za wkład w wiktorię wiedeńską.

HOTEL SŁÓW - MIASTO

Hotel Słów. Miasto – to druga publikacja stworzona przez członków Soleckiej Grupy Poetyckiej Hotel Słów, która zawiązała się i działa przy Bibliotece Publicznej w Solcu Kujawskim. Tytuł i tematyka są nieprzypadkowe – artyści postanowili bowiem uhonorować Solec Kujawski i jego budowniczych oraz uwiecznić w tekstach obchody 700-lecia nadania praw miejskich.

Poeci wierzą, że ŹRÓDŁO to doskonałe MIEJSCE, gdzie LUDZIE zbierają się i wspólnie pracują, by powstała HISTORIA. Dlatego w publikacji znajdziecie Państwo wiersze poświęcone naszemu miastu, reportaże z obchodów jubileuszu, wspomnienia mieszkańców i relacje z działań członków grupy poetyckiej.

DWÓR W SÓJKACH i jego mieszkańcy Magdalena Łukomska

Inspiracją do napisania książki o dworze w Sójkach (woj. łódzkie), a przede wszystkim o jego mieszkańcach, był obszerny pamiętnik hrabiny Stefanii Moszyńskiej z Cieleckich – jednej z właścicielek tego majątku. Pamiętnik odnaleziony w domowej bibliotece, od razu wzbudził moje zainteresowanie. W pierwszej kolejności zachwycił mnie jego wygląd, skórzana oprawa, kaligrafia i rysunki autorki. Dopiero później moją uwagę przykuła treść. Pasjonująca i intrygująca historia życia kobiety urodzonej w połowie XIX wieku. Intrygująca, ze względu na fakt, że autorka przemilczała niektóre istotne wydarzenia. Pojawiły się więc tajemnice i niedopowiedzenia, które trzeba było wyjaśnić. Rozpoczynając lekturę pamiętnika nie przypuszczałam, że przez kolejne lata tak dobrze poznam Stefanię i jej rodzinę. Zaciekawiła mnie ta nietuzinkowa kobieta, inteligentna, ambitna i niepokorna. Jej życie nie było usłane różami, zmagała się z wieloma przeciwnościami losu, jednak dzięki wewnętrznej sile nie poddała się panującym w tamtych czasach konwenansom. Nie była płochliwą panienką ani potulną żoną, ulegającą woli męża i jego rodziny. Była odważna, zaradna i pewna siebie. Kobieta z charakterem. Wyprzedzająca swoją epokę.

obiady księdza Rysia... czyli życie jest jak puszka

Dla księdza proboszcza Ryszarda Pruczkowskiego rok 2025 jest wyjątkowy. Kończy 75 lat, obchodzi 50 rocznicę święceń kapłańskich i świętuje 40 lat pobytu w Bydgoszczy. Na urodzinowym torcie pojawiły się stosowne dla tych okazji świeczki, które „Złoty Jubilat” jednym tchem zdmuchnął. W trakcie rozmowy okazało się, że wspomniany tort byłby dużo za mały, gdyby chcieć na nim ustawić kolejne świeczki, symbolizujące dalsze ważne i okrągłe rocznice. Świat księdza Ryszarda jest bowiem pełen ludzi, którzy nie tylko powierzają mu swoje tajemnice, ale także chcą być z nim i dzielić radość, gdy dzieje się w ich życiu coś ważnego.

​PAMIĘTAJMY O REGIONIE

PAMIĘTAJMY O REGIONIE

Wybór źródeł historycznych dla szkół podstawowych z zasobu Archiwum Państwowego w Bydgoszczy

Dariusz Chyła , Krzysztof Klapka

Wstęp

Oddajemy do Państwa rąk publikację, która w zamyśle ma służyć nauczycielom i uczniom. Są to materiały edukacyjne dla szkół. W związku z tym, że w przestrzeni publicznej rośnie zainteresowanie poznawaniem przeszłości najbliższego otoczenia – rodziny, miejscowości czy regionu, archiwa państwowe od wielu lat starają się wyjść na przeciw tym potrzebom. Także Archiwum Państwowe w Bydgoszczy stara się szeroko popularyzować posiadane przez siebie zbiory i pokazać, że mogą one odgrywać niebagatelną rolę w procesie nauczania historii w szkołach.

​Felicja Krysiewiczowa NIEzapomniana bydgoska legenda

Książka opowiada o życiu, działalności i upamiętnieniu Felicji Krysiewiczowej (1897–1970) – śpiewaczki, pedagoga, społecznika, „matki-założycielki” bydgoskiej opery. Integralną część publikacji stanowią wywiady przeprowadzone z osobami, które miały szczęście znać i współtworzyć z Panią Profesor środowisko muzyczne Bydgoszczy. Celem książki Felicja Krysiewiczowa – (nie)zapomniana bydgoska legenda ma być kultywowanie pamięci o zasłużonej dla Bydgoszczy sopranistce i działaczce kultury. Opracowanie bogate jest w dawne fotografie i archiwalia, a także zdjęcia współczesne miasta nad Brdą. Materiały te pięknie ilustrują i dopełniają oprawę graficzną publikacji.

Pomysł na napisanie książki o „kobiecie czynu”, która niestrudzenie rozwijała bydgoską kulturę muzyczną w okresie międzywojennym, jak i po 1945 roku, narodził się 24 listopada 2024 roku podczas memorialnego spotkania pt. Felicja Krysiewiczowa – by życie było piękniejsze przygotowanego przez Operę Nova w ramach trwającego wtedy 2024 Roku Kobiet Odważnych Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Realizacji tego ambitnego projektu podjęło się Wydawnictwo Pejzaż wraz z Fundacją Nad Rzeką.

​Przemysł i rzemiosło w Bydgoszczy

Oddajemy w ręce Czytelników polskie tłumaczenie wyjątkowej publikacji z 1907 roku – „Industrie und Gewerbe in Bromberg”, dzieła dokumentującego rozwój przemysłu i rzemiosła w Bydgoszczy w okresie intensywnej industrializacji drugiej połowy XIX i na początku XX wieku. Książka ta ukazuje miasto w przełomowym momencie jego historii, gdy dzięki sprzyjającym warunkom gospodarczym i infrastrukturalnym, Bydgoszcz przekształciła się z lokalnego ośrodka rzemieślniczego w nowoczesne centrum przemysłowe. Powstanie publikacji zbiega się z okresem intensywnego rozwoju miasta – nie tylko gospodarczego, lecz także przestrzenno-estetycznego, gdy Bydgoszcz coraz wyraźniej ukazywała swoje najpiękniejsze oblicze z perspektywy wody. Szczególne miejsce w tej publikacji zajmuje Kanał Bydgoski, którego kluczowa rola w rozwoju przemysłu miasta nad Brdą została obszernie ukazana w poszczególnych rozdziałach tematycznych książki. Budowa Kanału była impulsem, głównym motorem i katalizatorem industrializacji, który otworzył Bydgoszcz na nowe szlaki handlowe, umożliwił dynamiczny rozwój żeglugi, stoczni, portów, sprawny transport surowców i towarów, a także przyciągnął inwestycje przemysłowe, w tym wielu zagranicznych przedsiębiorstw.

​POWSTAŃCY WIELKOPOLSCY 1918/1919 ZWIĄZANI Z ÓWCZESNYM POWIATEM WĄGROWIECKIM SŁOWNIK BIOGRAFICZNY TOM 3

Trzeci tom „Słownika biograficznego. Powstańcy Wielkopolscy 1918/1919 związani z ówczesnym powiatem wągrowieckim”, jest kontynuacją pracy podjętej przed kilku laty przez Andrzeja Wieczorka. Autor w ten sposób postanowił utrwalić w naszej pamięci bohaterów Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego z lat 1918–1919. Tom I wydano w 2023 r., a tom II rok później. Oczywistą rzeczą jest, że zbieranie materiałów do książek zajęło kilka lat.Powstanie Wielkopolskie było wydarzeniem historycznym zaliczanym do doniosłych w dziejach państwa i narodu. Dzięki niemu można było ogłosić niepodległość prastarej ziemi Piastów, a Wielkopolska wróciła do macierzy. Spełniły się aspiracje i dążenia niepodległościowe kilku pokoleń mieszkańców nie tylko tej ziemi. Włączenie Wielkopolski do odrodzonego państwa polskiego wytyczyło wówczas granicę państwową Polski najdalej na zachód. Dało też Polsce ważny obszar ludnościowy, narodowościowy, gospodarczy, polityczny i kulturalny, którego posiadanie decydowało o sile wewnętrznej i znaczeniu Polski w Europie.Ze wstępów do kolejnych tomów słownika można dowiedzieć się wielu interesujących rzeczy, np. o: - przygotowaniach do podjęcia walk z Niemcami (np. poprzez konfiskatę broni u Niemców mieszkających w danej miejscowości), - formach i metodach przejmowania władzy z rąk niemieckich w poszczególnych miasteczkach i okolicznych wsiach,- przebiegu powstania na obszarze ówczesnego powiatu wągrowieckiego (wtedy do powiatu należały ważne miejscowości, które dziś należą do innych powiatów – m.in.: Łopienno, Sierniki czy Pruśce), a ważniejsze walki i potyczki stoczono pod Łopiennem, tzw. potyczka łopieńska (podczas której 30 grudnia 1918 r. poległ pierwszy powstaniec tej ziemi – Franciszek Adamczak), pod Czesławicami, Strzeszkowem, Miłosławicami, Smogulcem i w jego okolicach, gdzie również nie obyło się bez ofiar. Chojnę i Zamczysko Niemcy ostrzeliwali minomiotami. Niektórzy ranni powstańcy byli leczeni w Poznaniu. Kilku po śmierci pochowano na Cytadeli. W Wągrowcu padł tylko jeden przypadkowy strzał w momencie wkraczania na teren Gimnazjum oddziału powstańców, który rozbroił zakwaterowany w sali gimnastycznej oddział niemiecki.Jak twierdzi Autor, wielką wartością poznawczą są dopiski na aktach urodzenia, zgonu czy zaświadczenia wystawione przez byłych dowódców oddziałów i informacje zawarte w kwestionariuszach osobowych związanych z przystąpieniem powstańca np. do Związku Powstańców Wielkopolskich.